„Omnia sunt venena, nihil est sine veneno. Sola dosis facit venenum„
Paracelsus
Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną, bo tylko dawka czyni truciznę.
Środki psychoaktywne towarzyszyły człowiekowi od lat, używane były w różnych kulturach i kontynentach i zapewne stosowane są do dziś.
W ostatnim czasie dość często mówi i słyszy się o wszechobecnym stosowaniu przez młodzież alkoholu, nikotyny, dopalaczy a także o tzw. legalnych środkach psychoaktywnych.
Doniesienia toksykologiczne oraz liczne publikacje naukowe przedstawiają problem niemedycznego używania leków, w szczególności zawierających pseudoefedrynę i dekstrometorfan (DXM).
Rozwój tego zjawiska jest związany przede wszystkim z próbami poszukiwania łatwo dostępnych: leki bezreceptowe dostępne nie tylko w aptekach ale i na stacjach benzynowych, sklepach przez Internet, tanich, legalnych środków mających właściwości odurzające.
Lekomania to rodzaj narkomanii. Znaczna ilość substancji legalnych ma silne właściwości prowadzące do uzależnienia w momencie przedawkowania.
Najczęściej używane w Polsce leki do odurzania się to:
Acodin – dekstrometorfan
Tussipect – efedryna
Tantum Rosa – benzydamina
Sudafed – pseudoefedryna
Aviomarin – dimenthydramina
Antidol, Efferalgan codeine – paracetamol +kodeina
Niemedyczne stosowanie DXM wywołuje halucynacje, a przedawkowanie splątanie, niepokój, brak koordynacji ruchów, drżenie mięśni, biegunkę i nudności.
Nadużywanie tej substancji powoduje upośledzenie zdolności uczenia się, wywołuje psychozy. Działanie podobne do LSD, PCP.
W okresie abstynencji: bezsenność, obniżenie nastroju, dysforia.
Pseudoefedryna – ma dawać tzw. „kopa” , działanie podobne do amfetaminy, biorca odczuwa nagły przypływ energii, poprawę nastroju, motywację do działania. Badania wskazują, ze cześciej sięgają po ten środek chłopcy.
Przedawkowanie wywołuje senność, nadmierną potliwość, zaburzenia rytmu serca, hamuje łaknienie i z tego powodu bywa stosowana jako środek odchudzający.
Benzydamina – kilka minut po spożyciu pojawiają się omamy i euforia. Występuje w wielu lekach bezreceptowych tj. Tantum rosa, Septolux, Tantum Verde, Hascosept rozpuszczany w wodzie i mieszany z alkoholem.
Preparat ten jest metabolizowany w wątrobie i usuwany z organizmu przez nerki, zatem jest bardzo hepato i nefro toksyczny.
Polskie prawo dopuszcza obecność w lekach OTC – bezreceptowych – (ilości ściśle regulowane) wiele substancji, które mogą wywołać stan odurzenia.
Środki psychoaktywne to
Środki, które przez swoje działanie na organizm człowieka powodują zmiany w jego samopoczuciu oraz zmieniony (zafałszowany) obraz otaczającej go rzeczywistości.
Wiąże się to z prawdopodobieństwem uzależnienia.
Jak wiadomo cel uświęca środki, czyli leki z domowej apteki.
Podtlenek azotu, tlenek azotu N2O– gaz rozweselający – znajduje się np. w pojemniku z bitą śmietaną w sprayu
Po jednym „machu gazu” występuje lekka bezcielesność, halucynacje słuchowe – metaliczne „młoteczki” w uszach, kłopoty z logicznym myśleniem, lekkość w nastroju, przysłowiowe odpłynięcie, po czym następuje raczej szybki powrót na ziemię i żeby podtrzymać efekt, trzeba wziąć szybko kolejnego macha.
Mirystycyna substancja aktywna znajdująca się w gałce muszkatołowej , rakotwórcza.
– nie należy spożywać zbyt często.
Gałkę muszkatołową można zjeść rozkruszyć i palić, a halucynacje utrzymują się do 36 godz. Już po 4 g tj. jednej gałce występują objawy zatrucia, bóle głowy, nadmierna potliwość. Od 20 g możliwe ciężkie majaczenie, zatrzymanie akcji serca, omamy, urojenia, paranoja niepokój, drgawki a nawet śpiączka.
Nie jest możliwe uzyskanie wyłącznie „pozytywnego” stanu odurzenia.
Bufotenina- w śladowych ilościach występuje w skórce banana, jest to halucynogen, spotykany też w pewnych „magicznych” grzybkach i skórze ropuch wytrącając się z niej podczas ogrzewania go w wysokiej temperaturze (200-300 st. C).
Działanie bufoteniny to: zmiany percepcyjne, zmiany postrzegania zmysłowego, euforia, efekty wizualne i inne charakterystyczne dla psychoderylików.
Na terenie Polski występuje około 400 gatunków roślin powodujących w różnym stopniu działanie szkodliwe, prawie 60 z nich ma silne właściwości toksyczne dla człowieka.
Np. Szałwia wieszcza
Ma działanie silnie halucynogenne, któremu towarzyszy brak kontroli nad zachowaniem i poważne trudności w poruszaniu się. Mogą wystąpić również ataki szału, łącznie z koszmarnymi halucynacjami i urojeniami. Niektórzy „użytkownicy” donoszą o stanach podobnych do psychozy. Nie jest wykluczone, że, podobnie jak niektóre inne halucynogeny (LSD, psylocybina), szałwia może indukować choroby psychiczne.
Bieluń dziędzierzawa – Datura (nasiona)
Wykazuje silne właściwości odurzające – jego nasiona potocznie nazywa się nawet „haszyszem Targówka.” Zawarte w bieluniu alkaloidy tropanowe mogą spowodować atak psychotyczny. Nadużywanie może się skończyć hipotermią, porażeniem ośrodka oddechowego i głęboką śpiączką. W niektórych przypadkach zatrucie daturą może doprowadzić do śmierci.
Fazy używania narkotyków
Faza I Eksperyment
Faza II Używanie towarzyskie /faza zakochania/
Faza III Faza poszukiwania narkotykowych doznań /nadużywanie/
Faza IV Faza chronicznego używania /uzależnienie /
Co mówić na temat używek:
- Mogą być szkodliwe dla zdrowia: fizycznego, psychicznego i rozwoju młodego organizmu.
- Mogą powodować zachowania przestępcze i konflikty z prawem (niektóre zawody wymagają niekaralności).
- Powodują zmiany w zachowaniu- „bez hamulców”.
- Obniżają koncentrację uwagi, zaburzają procesy pamięci i obniżają wydolność umysłową.
- Mogą powodować depresję i inne nieprzyjemne stany (np. lękowe).
- Wpływają na wygląd pogarszająco: pryszcze, matowe włosy, ziemista cera, wahania wagi.
- Negatywnie wpływają na rozwój seksualny.
- Powodują poczucie izolacji.
- Uzależniają.
Nadużywanie środków psychoaktywnych zarówno z legalnego jak i nielegalnego źródła przyspiesza proces uzależnienia i zwiększa szkody zdrowotne. Osoby uzależnione od leków kodeinowych częściej sięgąją po narkotyki opioidowe.
Umysł pozbawiony celu będzie błąkał się po mrocznych miejscach.
Autor: mgr Agnieszka Pawełko, specjalista pielęgniarstwa psychiatrycznego i pediatrycznego, pedagog, seksuolog